Diş Kırılması Durumunda Ne Yapılmalı? 8 Önemli Adım

Diş kırılması, düşme, spor kazası, sert bir yiyeceği ısırma, diş sıkma veya dişte önceden bulunan büyük bir dolgu ve çürük nedeniyle meydana gelebilir. Kırığın boyutu birkaç milimetrelik küçük bir mine parçasından diş sinirini veya kökü etkileyen daha ciddi travmalara kadar değişebilir.

Diş kırıldığında panik yapmak yerine kırığın nasıl oluştuğunu, kırılan parçanın bulunup bulunmadığını, dişte kanama veya hareketlilik olup olmadığını ve ağrının şiddetini değerlendirmek önemlidir.

Malatya’da dental travma veya kırık diş nedeniyle ne yapması gerektiğini araştıran hastalar için hazırladığımız bu rehberde diş kırılması sonrası ilk müdahale, kırılan parçanın nasıl saklanacağı, tedavi seçenekleri ve hangi durumlarda acil diş hekimi değerlendirmesi gerektiğini ayrıntılı şekilde ele alıyoruz.

1. Diş Kırıldığında İlk Ne Yapılmalı?

Diş kırılması meydana geldiğinde yapılacak ilk şey ağız bölgesini dikkatlice değerlendirmektir. Kırığın yalnızca küçük bir diş parçasını mı etkilediği yoksa dişte ciddi hareketlilik, kanama veya yer değiştirme olup olmadığı kontrol edilmelidir.

İlk aşamada:

• Ağzınızı nazikçe suyla çalkalayabilirsiniz.
• Kırılan diş parçasını bulmaya çalışın.
• Parçayı çöpe atmayın.
• Keskin kenar nedeniyle dil veya yanağı yaralamamaya dikkat edin.
• Dişin üzerine sert şekilde basmayın.
• O bölgede sert yiyecek çiğnemeyin.
• Mümkün olan en kısa sürede diş hekimi değerlendirmesi yaptırın.

Küçük bir diş kırığı her zaman tıbbi acil durum olmayabilir; ancak kırığın derinliğini yalnızca dışarıdan bakarak anlamak mümkün olmayabilir.

IADT ve NHS, kırık dişlerin diş hekimi tarafından değerlendirilmesini ve mümkünse kırılan parçanın saklanarak kliniğe götürülmesini önermektedir.

2. Kırılan Diş Parçası Nasıl Saklanmalı?

Dişten bir parça kırıldıysa parçayı bulmak önemlidir. Bazı vakalarda diş hekimi kırılan doğal diş parçasını yeniden dişe yapıştırabilir.

Kırık parçayı:

• Süt içinde,
• Temiz su içinde

nemli şekilde saklayabilirsiniz.

Parçayı kuru peçete veya mendil içerisinde uzun süre bekletmek önerilmez. IADT kırık parçanın kurumamasını ve mümkün olduğunca süt veya su içerisinde saklanmasını önermektedir. :chatgpt-content-reference{index=”0″}

3. Diş Kırığının Türleri Nelerdir?

Her diş kırılması aynı değildir. Kırığın hangi diş dokularını etkilediği uygulanacak tedaviyi doğrudan değiştirir.

Mine kırığı

Yalnızca dişin en dış tabakası olan mineyi etkileyen küçük kırıklardır. Genellikle ciddi ağrı oluşturmazlar ancak keskin kenarlar dil veya yanağı tahriş edebilir.

Mine ve dentin kırığı

Kırık mine tabakasını geçerek dentin dokusuna ulaşmışsa diş özellikle soğuk, sıcak veya tatlı gıdalara karşı hassaslaşabilir.

Dentin, mineye göre daha geçirgen olduğu için bu tür kırıkların kısa sürede değerlendirilmesi önemlidir.

Sinirin açığa çıktığı kırık

Kırık dişin merkezindeki pulpa dokusuna kadar ulaştığında yoğun hassasiyet, ağrı veya kanama görülebilir.

Bu durum özellikle genç daimi dişlerde hızlı değerlendirme gerektirir. Tedavinin şekli kırığın büyüklüğüne, travmanın üzerinden geçen zamana ve kök gelişimine göre değişebilir.

Kök kırığı

Bazen dişin ağızda görünen bölümü sağlam görünmesine rağmen travma sonucunda kök seviyesinde kırık oluşabilir.

Kök kırıkları genellikle radyografik inceleme gerektirir ve dişte hareketlilik veya konum değişikliği görülebilir.

Çatlak diş

Çatlaklar her zaman büyük bir parça kaybıyla birlikte görülmez. Isırma sırasında kısa ve keskin ağrı, sıcak-soğuk hassasiyeti veya nedeni tam belirlenemeyen ağrı oluşabilir.

Çatlağın derinliği tedaviyi belirleyen en önemli faktörlerden biridir.

4. Kırık Diş Neden Ağrır?

Küçük mine kırıkları bazen hiçbir ağrı oluşturmazken kırık derinleştikçe dentin veya pulpa dokusu etkilenebilir.

Ağrı şu durumlarda görülebilir:

• Dentin açığa çıktığında
• Diş siniri travmadan etkilendiğinde
• Pulpa açığa çıktığında
• Diş kökünde kırık olduğunda
• Diş yer değiştirdiğinde
• Travmaya bağlı periodontal dokular hasar gördüğünde

Travmadan hemen sonra ağrı olmaması dişin tamamen sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Bazı komplikasyonlar günler, haftalar veya daha uzun süre içerisinde gelişebilir.

Bu nedenle diş kırılması sonrasında diş ağrımasa bile kontrol yaptırmak önemlidir.

5. Kırık Diş Nasıl Tedavi Edilir?

Kırık diş tedavisi kırığın büyüklüğüne, dişin canlılığına, kalan sağlam diş dokusuna, kökün durumuna ve estetik beklentilere göre planlanır.

Kırık parçanın yeniden yapıştırılması

Kırılan doğal diş parçası uygun durumdaysa ve sağlam şekilde korunmuşsa yeniden yapıştırma değerlendirilebilir.

NHS de kırılan parçanın bazı durumlarda tekrar dişe yapıştırılabileceğini belirtmektedir. :chatgpt-content-reference{index=”1″}

Kompozit bonding

Özellikle ön dişlerdeki küçük ve orta büyüklükte kırıklarda diş rengindeki kompozit materyallerle eksik bölge yeniden şekillendirilebilir.

Bonding, uygun vakalarda sağlam diş dokusunu mümkün olduğunca koruyan bir yöntem olabilir.

Dolgu

Arka dişlerde veya sınırlı madde kaybının bulunduğu bölgelerde restoratif dolgu uygulanabilir.

Seramik restorasyon veya kuron

Diş dokusunun büyük bölümünün kaybedildiği durumlarda daha kapsamlı restorasyon gerekebilir.

Restorasyonun türü kalan sağlam diş dokusuna, dişin konumuna ve kapanış kuvvetlerine göre belirlenir.

Kanal tedavisi

Travma pulpa dokusunu ciddi şekilde etkilediyse veya zaman içerisinde pulpa nekrozu geliştiyse kanal tedavisi gerekebilir.

Ancak her kırık dişe otomatik olarak kanal tedavisi yapılmaz.

Diş çekimi

Çok derin, restore edilemeyen veya kök seviyesinde ciddi hasar bulunan bazı dişlerde çekim son seçenek olarak gündeme gelebilir.

Doğal dişin korunma ihtimali varsa öncelikle koruyucu tedavi seçenekleri değerlendirilmelidir.

Diş Kırıldıktan Sonra Sıcak ve Soğuk Hassasiyeti Normal mi?

Dentin açığa çıktığında sıcak, soğuk, tatlı veya hava temasında hassasiyet oluşabilir.

Hassasiyetin şiddeti kırığın derinliği hakkında fikir verebilir ancak tek başına kesin tanı koydurmaz.

Özellikle travma sonrası spontan ağrı, gece ağrısı veya uzun süren sıcak-soğuk hassasiyeti varsa pulpa dokusunun değerlendirilmesi gerekir.

Kırık Diş Keskinse Ne Yapılmalı?

Kırılan dişin keskin bir kenarı dil veya yanağın iç yüzeyini tahriş edebilir.

Diş hekimine ulaşana kadar bölgeyi kurcalamamak ve o tarafla sert yiyecek çiğnememek gerekir.

Diş hekimi gerekli görürse keskin kenarı düzeltebilir veya geçici ya da kalıcı restorasyon uygulayabilir.

Dişi evde törpülemek, kesmek veya herhangi bir yapıştırıcıyla onarmaya çalışmak uygun değildir.

6. Çocuklarda Diş Kırılması Durumunda Ne Yapılmalı?

Çocuklarda düşme, bisiklet, oyun ve spor kazaları nedeniyle ön diş travmaları sık görülebilir.

Burada en önemli ayrım travmaya uğrayan dişin süt dişi mi yoksa daimi diş mi olduğudur.

Süt dişi kırılırsa

Süt dişindeki travma altta gelişmekte olan daimi dişi de etkileyebileceği için çocuk diş hekimi değerlendirmesi önerilir.

Özellikle dişte yer değiştirme, ciddi kanama, renk değişikliği veya çocuğun ısırmasında farklılık varsa kontrol geciktirilmemelidir.

Daimi diş kırılırsa

Kırık parça bulunabiliyorsa saklanmalı ve çocuk mümkün olduğunca kısa sürede diş hekimine götürülmelidir.

Genç daimi dişlerde kök gelişiminin devam ediyor olabilmesi nedeniyle pulpanın korunmasına yönelik tedaviler özellikle önem kazanabilir.

Çocuklarda genel ağız ve diş sağlığı konusunda ayrıntılı bilgi için Çocuklarda Diş Sağlığı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Diş Tamamen Yerinden Çıkarsa Ne Yapılmalı?

Dişin tamamen yuvasından çıkması, basit bir kırık dişten farklıdır ve özellikle daimi dişlerde gerçek bir dental acil durumdur.

Daimi diş tamamen çıktıysa

IADT’ye göre:

• Dişi bulun.
• Yalnızca beyaz görünen kron kısmından tutun.
• Kök yüzeyine dokunmayın.
• Kirliyse kısa süre suyla nazikçe durulayın.
• Mümkünse dişi tekrar yuvasına yerleştirin.
• Yerleştirilemiyorsa süt veya serum fizyolojik içerisinde saklayın.
• Derhal diş hekimine başvurun.

Tamamen çıkan daimi dişte zaman çok önemlidir. NHS, mümkünse 30 dakika ile 1 saat içerisinde müdahale edilmesinin önemini vurgulamaktadır. :chatgpt-content-reference{index=”2″}

Süt dişi tamamen çıktıysa

Yerinden çıkan süt dişi tekrar yerine yerleştirilmemelidir. Bunun nedeni altta gelişmekte olan daimi dişe zarar verme riskidir.

Çocuk yine de diş hekimi tarafından değerlendirilmelidir.

7. Diş Kırılmasında Hangi Durumlar Acildir?

Küçük bir mine kırığı her zaman acil olmayabilir; ancak bazı belirtiler daha hızlı değerlendirme gerektirir.

Aşağıdaki durumlarda acil veya hızlı dental değerlendirme gerekir:

• Diş tamamen yerinden çıktıysa
• Diş belirgin şekilde sallanıyorsa
• Dişin konumu değiştiyse
• Sinir dokusu görünüyorsa
• Şiddetli veya kontrol edilemeyen ağrı varsa
• Ağızda yoğun kanama varsa
• Çene kapanışı değiştiyse
• Yüzde belirgin şişlik veya deformasyon varsa

Ciddi yüz veya çene yaralanması, durmayan yoğun kanama, bilinç kaybı, kusma veya çift görme gibi belirtiler varsa yalnızca diş hekimi değil acil tıbbi değerlendirme gerekebilir. :chatgpt-content-reference{index=”3″}

Kırık Diş Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Diş kırılması tedavi edilmediğinde oluşabilecek sorunlar kırığın derinliğine göre değişir.

Olası komplikasyonlar arasında:

• Artan sıcak-soğuk hassasiyeti
• Pulpa iltihabı
• Diş sinirinin canlılığını kaybetmesi
• Kök ucu enfeksiyonu
• Dişin daha fazla kırılması
• Çiğneme sırasında ağrı
• Estetik problem

bulunabilir.

Özellikle ön diş travmalarında ilk tedavi sonrasında da takip gerekebilir. Travma görmüş dişlerin bazı komplikasyonları daha ileri dönemde ortaya çıkabilir.

Diş Travması Sonrası Diş Renk Değiştirir mi?

Evet. Travma sonrasında dişin rengi zaman içerisinde değişebilir.

Diş gri, koyu veya sarımsı bir renge dönüşebilir. Ancak tek başına renk değişikliği her zaman aynı anlama gelmez.

Dişin canlılığı klinik testler ve gerektiğinde radyografilerle değerlendirilmelidir.

Özellikle travmadan sonraki haftalar veya aylarda ortaya çıkan renk değişikliği, ağrı veya şişlik varsa diş hekimi kontrolü gerekir.

Diş Kırılması Sonrası Röntgen Gerekir mi?

Her küçük kırıkta mutlaka röntgen gerekmeyebilir. Ancak travmanın şiddetine göre diş kökü, çevre kemik ve komşu dişlerin durumunun değerlendirilmesi için radyografi gerekebilir.

Özellikle:

• Kök kırığı şüphesinde
• Dişte hareketlilik varsa
• Diş yer değiştirmişse
• Şiddetli travma meydana geldiyse
• Pulpa veya kök çevresi probleminden şüpheleniliyorsa

radyografik değerlendirme planlanabilir.

Ön Diş Kırığı Estetik Olarak Düzeltilebilir mi?

Ön bölgedeki diş kırıkları çoğu zaman estetik açıdan da hastayı rahatsız eder.

Kırığın büyüklüğüne göre doğal diş parçasının yeniden yapıştırılması, kompozit bonding, estetik dolgu veya seramik restorasyon gibi seçenekler değerlendirilebilir.

Amaç yalnızca kırık bölgeyi kapatmak değil, mümkün olduğunca doğal diş dokusunu koruyarak estetik ve fonksiyonel bir sonuç elde etmektir.

8. Diş Kırılmasından Nasıl Korunulur?

Bütün dental travmaları önlemek mümkün değildir. Ancak bazı önlemler riski azaltabilir.

• Spor sırasında uygun ağız koruyucu kullanın.
• Buz, sert şeker ve benzeri çok sert nesneleri dişle kırmayın.
• Paket veya şişe kapağını dişlerle açmayın.
• Diş sıkma ve gıcırdatma varsa değerlendirme yaptırın.
• Büyük dolgulu ve zayıflamış dişleri düzenli kontrol ettirin.
• Çocukların spor aktivitelerinde koruyucu ekipman kullanmasını sağlayın.

IADT ve Academy for Sports Dentistry’nin güncel travma önleme kılavuzu da özellikle spor sırasında uygun ağız koruyucuların kullanımını travmatik diş yaralanmalarını azaltmaya yönelik önlemler arasında saymaktadır. :chatgpt-content-reference{index=”4″}

Malatya’da Diş Kırılması ve Dental Travma Tedavisi

Malatya’da diş kırılması nedeniyle başvuran hastalarda öncelikle kırığın derinliği, dişin canlılığı, kök yapısı, çevre dokular ve varsa kırılan diş parçası değerlendirilir.

Flaş Dental’de kırığın durumuna göre:

• Kırık parçanın yeniden yapıştırılması
• Kompozit bonding
• Estetik dolgu
• Kanal tedavisi
• Seramik restorasyon
• Kuron
• Travma sonrası takip

gibi tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

Özellikle ön diş kırıklarında sağlam diş dokusunun mümkün olduğunca korunması ve doğal görünümün yeniden oluşturulması tedavi planlamasının önemli parçalarıdır.

Diş Kırılması Hakkında Güvenilir Kaynak

International Association of Dental Traumatology, kırık diş parçasının bulunması halinde kuru bırakılmamasını, süt veya su içerisinde saklanmasını ve mümkün olduğunca kısa sürede diş hekimine başvurulmasını önermektedir. :chatgpt-content-reference{index=”5″}

Daha ayrıntılı bilgi için International Association of Dental Traumatology dental travma rehberini inceleyebilirsiniz.

Diş Kırılması Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sonuç

Diş kırılması küçük bir mine kaybından diş sinirini ve kökü etkileyen ciddi bir travmaya kadar farklı şekillerde görülebilir. Bu nedenle yalnızca kırığın görüntüsüne veya ağrı olup olmamasına göre karar vermek doğru değildir.

Kırılan diş parçasının bulunması halinde süt veya su içerisinde nemli tutulması, dişin kurcalanmaması ve mümkün olduğunca kısa sürede diş hekimi değerlendirmesi yapılması önemlidir.

Doğru ve zamanında müdahale sayesinde birçok kırık diş kompozit bonding, kırık parçanın yeniden yapıştırılması veya diğer koruyucu restoratif yöntemlerle tedavi edilebilir.

Malatya’da diş kırılması, ön diş travması veya kırık diş nedeniyle ağrı yaşıyorsanız Flaş Dental’den değerlendirme randevusu oluşturabilirsiniz.